Wyścig graficzny nigdy nie był tak zaciekły jak teraz. Dzięki SLI, NVIDIA została liderem w segmencie rozwiązań opartych o dwie karty graficzne, ale do niedawna nie była w stanie zwyciężyć w kategorii pojedynczej karty. 22 czerwca tego roku NVIDIA wydała na świat kartę GeForce 7800GTX, która wydajnościowo zniszczyła wszystkie inne karty na rynku.

Musieliśmy długo czekać na odpowiedź konkurencji z północy. ATI zapowiadało technologię Crossfire, umożliwiającą jednoczesną pracę dwóch kartach graficznych, ale produkt nie trafił do sklepów. Nawet po drugiej premierze Crossfire, klienci nadal nie mogą kupić kart nadrzędnych (master cards), ani płyt głównych obsługujących Crossfire.

Wreszcie światło dzienne ujrzała  seria kart X1000 dzięki której ATI wysunęło się na prowadzenie w segmencie pojedynczych kart graficznych. Ale, jak zwykle, karty można było kupić dopiero kilka dni po premierze.  

Obecnie wyczekujemy obiecanej, najmocniejszej karty X1800XL. Wprawdzie informacje o tych kartach pojawiły się w sklepach internetowych, takich jak NewEgg.com, ale z adnotacją "brak w magazynie". Dla odmiany karta 6800GS jest powszechnie dostępna.

Dzisiaj przestaje mieć to praktyczne znaczenie, gdyż dzięki karcie 7800 GTX 512 NVIDIA detronizuje ATI - zarówno w segmencie kart pojedynczych, jak i podwójnych. I tak jak to miało miejsce wcześniej, nowy produkt jest od dziś dostępny w sklepach internetowych i nie tylko.

Co nowego wprowadza 7800 GTX 512

Model 7800 GTX 512 to model 7800 GTX z pewnymi modyfikacjami. Na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, że wprowadzone zmiany są kosmetyczne - że producenci kart dołożyli 256 MB pamięci i nic więcej. W rzeczywistości rdzeń karty został przeprojektowany - wprowadzono usprawnienia dzięki którym przepływ danych jest szybszy. Poszerzono też magistralę pamięci do 512 bitów. To nie jest pierwsza karta z 512-bitową magistralą - ATI zastosowała ją w kartach z serii X1000, ale tak naprawdę palma pierwszeństwa należy się firmie Matrox za kartę Parhelia 512 (również Matrox jako pierwszy wprowadził kartę z 256-bitową magistralą).

Wewnętrzna magistrala 7800 GTX 512 jest w stanie przesłać 512 bitów w jednym cyklu zegara. Zewnętrzny przesył danych odbywa się po magistrali 256-bitowej, tak więc transfery z i do pamięci na karcie nie zmieniają się. Chyba nikt nie spodziewał się, że pojemność pamięci na karcie graficzne dogoni, a nawet przegoni pojemność pamięci RAM w komputerze - w trybie SLI jest to aż 1 GB!

Dzięki szerszej wewnętrznej magistrali i poprawkom w rozkładzie elementów rdzenia NVIDII udało się znacznie podwyższyć taktowanie zegarów w stosunku do oryginalnego modelu 7800 GTX, którego premiera miała miejsce w czerwcu. Jego taktowania to 430 MHz (rdzeń) i 600 MHz (pamięć). Taktowania modelu 7800 GTX 512 to odpowiednio 550 MHz i 850MHz (efektywnie 1,7 GHz), co jest niewątpliwie dużym postępem.

Wyższe taktowanie oznacza więcej wydzielanego ciepła, czemu zaradzić można na co najmniej dwa sposoby - poprzez zmianę procesu produkcyjnego, lub ulepszenie systemu chłodzenia. Nvidia nadal produkuje układy w procesie 110 nm, a więc nie pozostało jej nic innego jak ulepszyć chłodzenie. Zastosowane chłodzenie zostało zaczerpnięte z innej karty - Quadro FX 4500. NVIDIA twierdzi, że nowa konfiguracja rdzenia i wyższe taktowania nie przekłada się na zwiększony pobór mocy w stosunku do 7800 GTX. Czyżby dodatkowe ciepło wynikające z większej ilości cykli zegara zostało zrekompensowane przez mniejszy pobór mocy przez rdzeń? Nie uwierzyliśmy w to i wykażemy, że nie jest to do końca prawda.

Nowe sterowniki i kompatybilność z SLI  

Umieściliśmy otrzymane karty referencyjne w komputerze, na którym testowaliśmy sterowniki w wersji 80. Według pliku informacyjnego te sterowniki powinny obsługiwać karty najnowszej generacji. I faktycznie obsługują, z wyjątkiem certyfikowanych przez WHQL sterowników w wersji 81.85, które można pobrać ze stron NVIDII. Działały na nich różne wersje GeForce 7800 GTX, ale wersja 512 nie została rozpoznana.

Postanowiliśmy pobrać sterowniki 81.87 w wersji beta ze strony SLIzone.com (jest to strona NVIDII skierowana do entuzjastów - użytkowników SLI). Po odinstalowaniu wersji 81.85 uruchomiliśmy komputer ponownie i próbowaliśmy zainstalować sterowniki beta. Niestety wystąpił taki sam błąd - te sterowniki również nie obsługiwały karty.  

Otrzymaliśmy inne sterowniki - wersję 81.89, które rozpoznały naszą kartę i umożliwiły przeprowadzenie testów. Chcieliśmy sprawdzić, czy karta faktycznie ma nowy rdzeń - ze sterownikami w wersji 80 karty NVIDII pracują w trybie SLI tylko jeżeli obie karty mają ten sam rdzeń. Wyjęliśmy więc jednego GeForce'a 7800 GTX 512 i na jego miejsce włożyliśmy referencyjnego 7800 GTX.

Kiedy ponownie włączyliśmy komputer w którym znajdowały się dwie karty połączone mostkiem SLI, system Windows XP Professional nie załadował się. Trzeba było bardzo długo czekać zanim poziomy pasek postępu zaczął się poruszać. Wreszcie po ponad 20 minutach oczekiwania uznaliśmy, że nic z tego nie będzie. Nawet gdyby Windows w końcu się załadował, to nikt o zdrowych zmysłach nie będzie czekał na to 30 minut. Kilka lat temu po włączeniu komputera szliśmy zrobić sobie coś do jedzenia w czasie gdy system testował dużą ilość pamięci FP, czy EDO. Ale komu chciałoby się czekać w roku 2005?

Postanowiliśmy spróbować jeszcze raz, ale tym razem bez mostka SLI. Strzał w dziesiątkę! System uruchomił się bez problemu. Windows rozpoznał kartę jako zwykły model 7800 GTX. Sprawdziliśmy w menedżerze urządzeń, czy obie karty zostały poprawnie zainstalowane. Spróbowaliśmy potem włączyć tryb SLI. Pomimo że obie karty były rozpoznawane jako model GeForce 7800 GTX, to oczom naszym ukazał się komunikat informujący że nie są one w stanie pracować w trybie SLI.

Rozmiar

Oto obie wersje 7800 GTX na płycie Abit Fatal1ty AN8-SLI - widoczna jest różnica w szerokości. Chłodzenie modelu 512 zajmuje dodatkowy slot.

Rozmiar chłodzenia może zniechęcić niektórych do zamontowania tej karty na płycie. Jeżeli posiadacie płytę główną z SLI fimy Abit, Gigabyte, MSI, a właściwie każdej innej firmy na rynku, to zauważycie, że złącza PCIe 8x znajdują się blisko siebie. Nie stanowiło to problemu w przypadku kart z serii 6000, gdyż ich chłodzenie nie zajmowało dużo miejsca. Karty z serii 7000 też wykorzystywały podobne chłodzenie. Ale w przypadku tego chłodzenia wentylator znajduje się bardzo blisko płytki drugiej karty.

Asus zaprojektował swoją płytę z myślą o karcie Extreme N7800GTX TOP wyposażonej w system chłodzenia Arctic Cooling, który zajmuje tyle miejsca co 2,25 slotu. Dzięki temu na płycie jest dużo miejsca dla nowych kart GeForce 7800 GTX 512.

Choć karty te nie robią się aż tak gorące jak oryginalny 7800GTX, to i tak zostały wyposażone w imponujący system chłodzenia. Oto kilka zdjęć demonstrujących różnice między tymi dwoma płytami.