Twardy dysk
Z Wikipedii
Twardy dysk widziany z góry (lewa strona) i od dołu (prawa strona)
Jeden z pierwszych modeli twardych dysków IBM
Twardy dysk – jeden z typów urządzeń pamięci masowej, wykorzystujących nośnik magnetyczny do przechowywania danych. Nazwa twardy dysk (hard disk drive) powstała w celu odróżnienia tego typu urządzeń od tzw. miękkich dysków, czyli dyskietek (floppy disk), w których nośnik magnetyczny naniesiono na elastyczne podłoże, a nie jak w dysku twardym na sztywne.
Pierwowzorem twardego dysku jest pamięć bębnowa. Pierwsze dyski twarde takie, jak dzisiaj znamy, wyprodukowała w latach 70 XX w. firma IBM. Była to słynna seria o nazwie Winchester. Obecnie sam wynalazca nie produkuje już dysków – w 2002 r. zawarł porozumienie joint venture z firmą Hitachi, na mocy którego IBM prowadzi prace badawcze oraz sprzedaje rozwiązania (systemy dyskowe jak ESS – Enterprise Storage Systems), a Hitachi produkuje jednostki dyskowe, jak też i systemy dyskowe.
Pojemność dysków wynosi od 5 MB
(przez 10MB, 20MB i 40MB - dyski MFM w komputerach klasy XT 808x i 286,
współcześnie zaś dyski kilkusetmegabajtowe w komputerach osobistych
należą do rzadkości), najczęściej posiadają rozmiar nawet kilkuset
(powyżej 400 GB) GB, (w laptopach 20-120 GB ). Małe dyski, o pojemnościach od kilkuset MB do kilku GB stosuje się współcześnie w kartach dla slotu Compact Flash (Microdrive) do cyfrowych aparatów fotograficznych, a także w innych urządzeniach przenośnych.
Dla dysków twardych najważniejsze są parametry: pojemność, szybkość transmisji danych, czas dostępu, prędkość obrotowa talerzy (obr/sek.) oraz MTBF.
Kilka dysków twardych można łączyć w macierz dyskową, dzięki czemu można zwiększyć niezawodność przechowywania danych, dostępną przestrzeń na dane, zmniejszyć czas dostępu.
[edytuj] Dysk twardy a dysk miękki
Użycie sztywnych talerzy i uszczelnienie jednostki umożliwia większą
precyzję zapisu niż na dyskietce, w wyniku czego dysk twardy może
zgromadzić o wiele więcej danych niż dyskietka. Ma również krótszy czas dostępu do danych i w efekcie szybszy transfer. W 2003 r. dysk twardy w typowym stanowisku pracy mógł zgromadzić od 60 do 500 GB
danych, obracać się z prędkością 5400 do 10 000 obrotów na minutę i
mieć średnią prędkość przesyłu danych na zewnątrz na poziomie 30 MB/s, a w roku 2006 dzięki technologii pionowych bitów możliwe jest przetrzymywanie na dysku ponad 1 TB danych.
Dysk twardy po zdjęciu hermetycznej pokrywy
Dysk stały składa się z zamkniętego w hermetycznej obudowie,
wirującego talerza (dysku) lub zespołu talerzy, wykonanych najczęściej
ze stopów aluminium, o wypolerowanej powierzchni pokrytej nośnikiem magnetycznym (grubości kilku mikrometrów) oraz z głowic elektromagnetycznych
umożliwiających zapis i odczyt danych. Na każdą powierzchnię talerza
dysku przypada po jednej głowicy odczytu i zapisu. Głowice są
umieszczone na elastycznych ramionach i w stanie spoczynku stykają się
z talerzem blisko osi, w czasie pracy unoszą się, a ich odległość nad
talerzem jest stabilizowana dzięki sile aerodynamicznej (głowica jest
odpychana od talerza podobnie jak skrzydło samolotu unosi samolot)
powstałej w wyniku szybkich obrotów talerza. Jest to najpopularniejsze
obecnie rozwiązanie (są też inne sposoby prowadzenia głowic nad
talerzami).
Ramię głowicy dysku ustawia głowice w odpowiedniej odległości od osi obrotu talerza w celu odczytu lub zapisu danych na odpowiednim cylindrze. Pierwsze konstrukcje (do ok. 200MB) były wyposażone w silnik krokowy, stosowane również w stacjach dysków i stacjach dyskietek.
Wzrost liczby cylindrów na dysku oraz konieczność zwiększenia szybkości
dysków wymusił wprowadzenie innych rozwiązań. Najpopularniejszym
obecnie jest tzw. voice coil czyli cewka, wzorowana na układzie magnetodynamicznym stosowanym w głośnikach. Umieszczona w silnym polu magnetycznym
cewka porusza się i zajmuje położenie zgodnie z przepływającym przez
nią prądem, ustawiając ramię w odpowiedniej pozycji. Dzięki temu czas
przejścia między kolejnymi ścieżkami jest nawet krótszy niż 1 milisekunda
a przy większych odległościach nie przekracza kilkudziesięciu
milisekund. Układ regulujący prądem zmienia natężenie prądu, tak by
głowica ustabilizowała jak najszybciej swe położenia w zadanej
odległości od środka talerza (nad wyznaczonym cylindrem).
Informacja jest zapisywana na dysk przez przesyłanie strumienia elektromagnetycznego przez antenę albo głowicę zapisującą, która jest bardzo blisko magnetycznie polaryzowalnego materiału, zmieniającego swoją polaryzację (kierunek namagnesowania) wraz ze strumieniem magnetycznym.
Informacja może być z powrotem odczytana w odwrotny sposób, gdyż
zmienne pole magnetyczne powoduje indukowanie napięcia elektrycznego w
cewce głowicy lub zmianę oporu w głowicy magnetyczno oporowej.
Ramiona połączone są zworą i poruszają się razem. Zwora kieruje
głowicami promieniowo po talerzach a w miarę rotacji talerzy, daje
każdej głowicy dostęp do całości jej talerza.
Zintegrowana elektronika kontroluje ruch zwory, obroty dysku, oraz przygotowuje odczyty i zapisy na rozkaz od kontrolera
dysku. Niektóre nowoczesne układy elektroniczne są zdolne do
skutecznego szeregowania odczytów i zapisów na przestrzeni dysku oraz
do remapowania sektorów dysku, które zawiodły.
Szczelna obudowa chroni części napędu od pyłu, pary wodnej, i innych
źródeł zanieczyszczenia. Jakiekolwiek zanieczyszczenie głowic lub
talerzy może doprowadzić do uszkodzenia głowicy (head crash), awarii
dysku, w której głowica uszkadza talerz, ścierając cienką warstwę
magnetyczną. Awarie głowicy mogą również być spowodowane przez błąd
elektroniczny, zużycie i zniszczenie, błędy produkcyjne dysku.
[edytuj] Sposoby adresowania danych na dysku
- CHS (cylinder, head, sector)
- ECHS
- LBA (Logical Block Adressing)
- MZR (Multiple Zone Recording)
[edytuj] Znani producenci
[edytuj] Zobacz też
|